Hücumlar kadar tehlikeli! İsrail’in resmi palavraları…

Hücumlar kadar tehlikeli! İsrail’in resmi palavraları…

34
0
PAYLAŞ

Toplumsal medya son 10 yılda milyonlarca insan için en kıymetli haber alma araçlarından biri haline geldi. Lakin bu durum toplumsal medyanın palavra ve yanlış bilgilerin süratle yayılması için de çok güçlü bir kaynak haline gelmesine yol açtı. Bunun son örneğini İsrail’in Filistinlilere yönelik bir haftadan fazladır devam eden ataklarıyla ilgili paylaşımlarda görmek mümkün.

Doğu Kudüs’ün Pir Cerrah Mahallesi’nde yaşayan Filistinlilerin İsrail devleti tarafından zorla meskenlerinden atılmalarına karşı protestolara, İsrail polisinin şiddetle karşılık vermesi ve 7 Mayıs’ta Mescid-i Aksa’ya baskın düzenlemesiyle başlayan ataklarda 61’i çocuk, 36’sı bayan olmak üzere 212 Filistinli hayatını yitirdi ve 1400 Filistinli yaralandı. 10 İsrailli de hayatını kaybetti.

Yaşanan gelişmelerle ilgili toplumsal medyada yapılan paylaşımlarda ise çok önemli ve tehlikeli palavra ve yanlış bilgiler göze çarpıyor. Dünya basınında birçok kaynakta bu paylaşımlara dair haberler peş peşe gelmeye başladı.

TWITTER, FACEBOOK, WHATSAPP KÜMELERİNDE YAYILIYOR

Kelam konusu palavra ve yanlış içerikli paylaşımlar, başta Twitter olmak üzere, Facebook, TikTok, WhatsApp ve Telegram kümeleri üzere birçok platform üzerinden yayılıyor. Paylaşılan yanlış bilgiler ortasında İsrail askerlerinin Gazze’yi işgal ettiği ya da Filistinlilerin İsrail banliyölerine gece yarısı baskınları düzenlemek üzere olduğu üzere ayrıntılar yer alıyor. Paylaşımlar aktüel olmayan fotoğraflar, görüntüler yahut infografikler biçiminde karşımıza çıkabiliyor.

Bu palavra ve yanlış bilgileri paylaşanlar ortasında İsrail hükümetine ilişkin resmi hesapların da bulunması ise daha da dikkat alımlı. Birtakım paylaşımlar bu sayede çok geniş kitlelere ulaşarak yüz binlerce kişinin yaşananlarla ilgili yanlış yönlendirilmesine neden oluyor.

 
 
 
Bu gönderiyi Instagram’da gör

Bella ???? (@bellahadid)’in paylaştığı bir gönderi

BELLA HADID’İN MANZARALARIYLA RESMİ HESAPTAN PAYLAŞIM

Bu paylaşımların en çok ses getirenlerinden biri ünlü model Bella Hadid’i maksat aldı.

Filistin asıllı iş insanı Muhammed Hadid’in kızı olan Bella Hadid, geçtiğimiz günlerde Filistin’de yaşananlara dikkat çekmek için ABD’nin New York kentinde düzenlenen bir protestoya katıldı. Akabinde geçtiğimiz hafta sonu İsrail hükümetinin resmi Twitter hesabından Hadid’in katıldığı protestonun imgelerini paylaşıldı ve genç model “Yahudilerin denize dökülmesini savunmakla” suçlandı.

Lakin Hadid’in bu türlü bir açıklaması bulunmuyor. Protestoda atılan sloganlarda da Filistin topraklarının doğal hudutları olan Ürdün Irmağı ve Akdeniz kastedilerek, “Irmaktan denize Filistin özgür olacak” deniyor. Filistin protestolarında çok sık duyulan bu slogan, İsrail yanlılarınca İsrail devletinin ortadan kaldırılmasına yönelik bir davet olarak nitelendirilse de Filistinli protestocular bu ilişkiyi reddediyor.

DAHA EVVEL DE GAYE OLDU

Öbür yandan Bella Hadid, bu paylaşımdan evvel de toplumsal medyada maksat oldu. Hadid’in, paylaştığı bir infografikte bölgenin “askeri işgal altında” ve “apartheid rejimi” olarak nitelendirilmesi, Hadid’i tenkit oklarının maksadı haline getirdi. Hadid tenkitlere daha fazla dayanamayarak paylaşımını sildi.

Ne var ki milletlerarası insan hakları örgütleri, İsrail’in Yahudi çoğunluğunu korumak ismine Filistinlileri Kudüs’ten atmak için uyguladığı siyasetleri “apartheid” olarak nitelendiriyor. Hatta İnsan Hakları İzleme Örgütü’nün Filistin ve İsrail sorumlusu Ömer Şakir, geçtiğimiz hafta bir açıklama yaparak, “Şeyh Cerrah Mahallesi’ndeki planlı tahliye operasyonları, milyonlarca Filistinlinin maruz kaldığı apartheid gerçeğini teyit ediyor” dedi. Birleşmiş Milletler de İsrail’in askeri ablukasının ve Doğu Kudüs’teki yerleşimci varlığının yasa dışı olduğunun altını çiziyor.

 
 
 
Bu gönderiyi Instagram’da gör

Bella ???? (@bellahadid)’in paylaştığı bir gönderi

BAŞBAKANLIK SÖZCÜSÜ’NDEN ŞOK PAYLAŞIMLAR

İsrailli önderler de yanlış ve palavra paylaşımlarda İsrail hükümetinin resmi Twitter hesapları kadar rol oynuyor. Örneğin İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun sözcüsü Ofir Gendelman, geçtiğimiz hafta Twitter hesabından bir sokakta meydana gelen patlamaların görüntüsünü yayınladı. Gendelman tweet’inde 28 saniyelik görüntünün o sırada Gazze’de çekilmiş olduğunu ve imajdaki roketlerin gayesinin İsrail olduğunu yazdı. Gendelman’ın tweet’inde “Bu 250’den fazla roketin üçte biri Gazze Şeridi’ne düştü ve Filistinlilerin vefatına yol açtı” sözü de yer aldı.

İşin aslını ise New York Times gazetesi ortaya döktü. Gazete, daha evvel de YouTube’da ve birçok görüntü paylaşım platformunda yayınlanmış olan imgelerin 2018 yılına ilişkin olduğunu ve Suriye ya da Libya’dan atılan füzeleri gösterdiğini bildirdi. BBC de görüntünün 2018’de Suriye’nin Deraa kentinde Suriye ordusu tarafından düzenlenen bir operasyonda çekildiğini bildirdi.

Bu gerçeğin ortaya çıkması üzerine, Twitter görüntüye “manipüle edilmiş içerik” etiketi ve yanlışsız kaynağa yönlendiren linkler ekledi. Akabinde görüntü paylaşımdan kaldırıldı. İsrail Başbakanlık Ofisi’nden ise bahisle ilgili bir açıklama yapılmadı.

DAHA EVVEL DE PAYLAŞTI

Üstelik bu Gendelman’ın paylaştığı birinci dezenformasyon görüntüsü da değildi. İsrailli Sözcü geçtiğimiz hafta yeniden bu türlü bir olaya imza attı. Gendelman’ın yayınladığı o görüntüde üç erkeğe yere yatmaları söyleniyor artta bir kalabalık olduğu görülüyordu. Gendelman, bunun yerde yatan şahısları meyyit ya da yaralı üzere gösterip fotoğraflarını çekmek için yapılmış bir mizansen olduğunu tez etti. Lakin gerçekte görüntü Mart ayında bir bomba tatbikatında çekilmiş ve TikTok’ta paylaşılmıştı.

Tekrar New York Times’da yer alan bir öbür haberde İsrail ordusunun Filistin güçlerini manipüle etmek hedefiyle Twitter anonslarını kullandığı öne sürüldü. Habere nazaran İsrail ordusu gerçekte olmayan bir kara işgaliyle ilgili duyuru yaparak medya kuruluşlarını yanlış yönlendirmeye ve Filistinlileri şaşırtmaya çalıştı. İsrail’den yapılan açıklamalarda bu haber yalanlandı.

Hamas’a ilişkin bir kamyon dolusu füzenin Gazze sokaklarında ilerlediği argüman edilen manzaralar de evvelden kalmaydı. BBC’ye nazaran Kasım 2018’de İsrail’in Galilee kentinin Ebu Sinan Mahallesi’nde çekilmiş olduğu anlaşılan imajlarda yer alan füzeler ise İsrail’in tatbikatlarda kullandığı hileli mühimmatı gösteriyordu. Bu görüntü da bir mühlet sonra Twitter’dan silindi. Görüntüyü paylaşan hesap “yanlış veri” nedeniyle özür diledi.

ÇOCUKLAR GAZZE’DEN DEĞİL SURİYE’DEN

Toplumsal medyada Filistinlilerle ilgili yanlış bilgiler içeren içeriklere de rastlamak mümkün. Örneğin bir kız çocuğunun kameraya bakarak ağladığı ve “Bizi her gün bombalıyorlar” dediği bir görüntü #FreePalestine etiketiyle çok paylaşıldı. Lakin daha sonra görüntüdeki kız çocuğunun Filistinli değil Suriyeli olduğu ve kızın Beşar Esad’dan bahsettiği ortaya çıktı.

Mescid-i Aksa’yı yanarken gösterdiği sav edilen bir görüntüde da aslında caminin 10 metre ilerisindeki bir ağaç yanıyor lakin çekim açısı nedeniyle cami yanıyor üzere görünüyor. Ağacın neden yanmaya başladığı ise net değil. İsrail polisi Filistinlilerin attığı havai fişeklerin, Filistinliler ise İsrail askerlerinin attığı sersemletici el bombalarının yangına sebep olduğunu söylüyor.

AKŞAM HABERLERİNDE GEÇERSİZ MANZARALAR

Mahallî haber kanalları da bu içeriklerin yayılmasında tesirli oluyor. Örneğin geçtiğimiz hafta birçok İsrail kanalında bir imaj çok tartışıldı. Toplumsal medyada “Pallywood” (Filistin Hollywood’u) etiketiyle paylaşılan manzarada bir cenaze alayı bulunuyordu. Gruptakiler, sirenler çalmaya başladığında tabutu ellerinden düşürüp kaçışmaya başlıyordu.

İsrail kanalları bu imajların Filistinlilerin uydurma cenazeler düzenlediğine ve Gazze’deki meyyit sayısının söylenenin çok altında olduğuna dair bir ispat olduğunu aktardı. Halbuki görüntü bundan bir yılı aşkın mühlet evvel YouTube’a yüklenmişti ve görüntünün bilgisinde Ürdünlü bir kümenin düzenlediği bir uydurma cenaze merasiminin imajları olduğu bilgisi yer alıyordu. Gruptakiler sıkı Covid-19 tedbirlerinden kaçıp dışarı çıkabilmek için bir uydurma cenaze organize etmişti.

Musevilerin bir dini bağlılık sembolü olarak üstlerini başlarını yırttıkları bir diğer görüntü ise Arapça yayın yapan haber sitelerinde Musevilerin yaraları konusunda palavra söylediklerinin delili olarak yayınlandı. Halbuki bu manzaralar de aylar öncesine aitti ve Facebook ve WhatsApp’ta daha evvel paylaşılmıştı.

TOPLUMSAL MEDYA ŞİRKETLERİ NE YAPIYOR?

Bu tıp yanlış ve palavra içeriklerin paylaşımının önlenmesinde toplumsal medya şirketlerine de büyük sorumluluk düşüyor. Lakin Twitter ve Instagram ile WhatsApp’ın sahibi olan Facebook’tan mevzuyla ilgili şimdi bir açıklama gelmiş değil. WhatsApp Sözcüsü Christina LoNigro ise New York Times’a yaptığı açıklamada, yanlış bilgilerin yayılmasını önlemek için bir bildirinin kaç defa iletilebileceğine bir sınırlama getirdiklerini söyledi.

TikTok’tan yapılan açıklamada ise “Ekibimiz yanlış bilgilendirici içeriklerin kaldırılması için süratle çalışıyor” tabirleri kullanıldı.

BİR CEVAP BIRAK