Korsan maç yayınları neden önlenemiyor?

Korsan maç yayınları neden önlenemiyor?

40
0
PAYLAŞ

Günümüzde korsan yayıncılığın en yaygın olduğu ülkelerden biri ne yazık ki Türkiye. BBC Türkçe’den Ege Tatlıcı, yıllardır Türk futbolunda büyük gelir kaybına neden olan bu problemle ilgili hazırladığı görüntü haberde spor yorumcusu Mehmet Demirkol, spor gazetecisi Mustafa Taha, Üstün Lig’in yayıncı kuruluşu Digiturk’ün Hukuk Baş Müşaviri Onur Günel ve ismi açıklanmayan bir korsan yayıncının görüşlerine yer veriyor.

Haberde, korsan yayınlar nedeniyle yayıncı kuruluşun yılda en az 500 milyon TL’lik gelir kaybı yaşadığı, devletin vergi kaybına uğradığı, Harika Lig’in pahasının olumsuz etkilendiği vurgulanıyor. Haberde görüşlerine yer verilen uzmanlar, Muhteşem Lig’in naklen yayın gelirlerinin artması için korsanla faal uğraş edilmesi gerektiğine dikkat çekiyor. Haberde ayrıyeten, korsanla çabada kâfi çabayı göstermeyen Avrupa Ligleri’nin yayın gelirlerinin düşüşe geçtiği söz ediliyor.  

 

“KORSAN MAÇ YAYINLARI NEDEN ÖNLENEMİYOR?”

Onur Günel: Digiturk’ün en büyük rakibi yasa dışı yayıncılık. Bu oran Türkiye’de çok yüksek. Özetleyecek olursam; 2 şahıstan 1’i.

Mehmet Demirkol: Senin toplam elde edebileceğin gelirin %60’ı akıp gidiyor, tutamıyorsun onu. Kimse de oraya bakmıyor. Şuradakini kaşıkla paylaşmaya çalışıyorlar.

Mustafa Taha: Futbol maçlarının yayın hakları 30 yıl öncesine dayanıyor. 1990’dan evvel ne yayın muahedeleri oluyordu ne de sistemli maç yayınları… 1990’dan itibaren artık HİSSE TV dediğimiz şifreli ya da paralı kanalların dünyada yayılmaya başlamasıyla birlikte spor yayıncılığı da o tarafa kaydı. Tüm maçların canlı yayını başladı ve gittikçe bu maçlardan kulüpler para kazanmaya başladı. Günümüzde İngiltere üzere birtakım ülkelerde yayın hakları gelirleri neredeyse tüm gelirlerin %50’sinden daha fazla olabiliyor. Bu yüzden de artık yayın hakları dediğimiz şey çok çok kıymetli. Türkiye özelinde konuşursak; 1996’ya kadar HİSSE TV neydi biz bilmiyorduk. 1996 yılında Cine5 ile birlikte havuz ihalesi yapılmaya başlanınca şifreli yayın/ HİSSE TV ile tanıştık ve o günden bugüne 26 yıldır Türkiye Ligi şifreli olarak yayınlanıyor. Lakin baktığımızda para kazanma emelli yapılmaya başlanan futbol yayıncılığı, aslında artık şirketlerin, yayıncılığın para kazanmadığı, daha az nasıl ziyan edebilirim dediği bir kesim durumuna geldi.

Onur Günel: Çok olumlu 5 yıl oldu yayıncılık açısından. Hala çok fazla fırsat olduğunu görüyoruz. Bir yandan bu en azamî yarara ulaşmamızı engelleyen birtakım faktörler var. Son 1,5 yılda pandeminin getirdiği birçok zorluk oldu. Türkiye’deki döviz kurunun seyri o değerli bir ölçüde etkiledi fakat genel olarak baktığımızda aslında doğal ki olumlu bir yatırım. Kümenin en değerli yatırımlarından biri. Yasa dışı yayıncılık konusu biraz daha düzgün formda ele alınabilse, çok istenilen bir noktaya gelecek.

Korsan Yayıncı: Bizim bu işi yapmamızdaki en büyük motivasyon yaptığımız işi zevkli hale getirerek yapmamızdır ve insanların bize gösterdiği ilgidir. İçeriklerimizdeki farklılıklar, birçok farklı platform içeriğinin uygulamamızda olması ve rastgele bir içerik isteğinin yerine getirilmesi izleyicilerin yasa dışı yayınları tercih etmesindeki en kıymetli etkenlerdir.

Onur Günel: Türkiye memleketler arası istatistiklere baktığımızda bu fikri mülkiyetin korunması, yasa dışı yayıncılık dahil çok geride. Bunun yansıması bizim sanayimiz açısından 2 şahıstan 1 tanesi bir şeye gelebilir bu oran. En az 500 milyon TL yıllık ziyanımız var. Digiturk sonuçta kurumlar vergisi beyan eden ve beyan ettiği üzerinden vergi ödeyen bir kurum. Burada önemli bir devletin vergi kaybı var. O nedenle Digiturk’ün en büyük rakibi bir numaralı rakibi aslında yasa dışı yayıncılık.

Mehmet Demirkol: Bu daima böyleydi, burada bir sorun vardı. Artık kentin ismini vermeyeyim lakin bir kentin tamamının uyduya birisinin basması sonucunda ücretsiz izlediğini hatırlıyorum. Lakin o devir stadyumun önünde forma da satılırdı kaçak olarak. Kulüpler bu bahse önemli olarak eğildiler fakat kulüpler tıpkı şuuru ve kararlılığı taraftarlarla kurduğu alakada kaçak yayın için o kararlılığı göstermiyor. Bu türlü bir durum var. Benim etrafımda çok yüksek gelirli beşerler var. Hiç keder değil onlar için beIN abonesi olmak lakin olmuyorlar.

Mustafa Taha: Kıymetli spor yayınlarının neredeyse tamamı HİSSE TV üzerinden yayınlanıyor. Ve bunlar için aşikâr bir bedel isteniyor. Korsan yayın yapanlar bu bedellerin çok yüksek olduğunu, aslında kendilerinin buna karşı çıktığını, halk için yararlı bir iş güttüklerini söylüyorlar.

Korsan Yayıncı: beIN SPORTS daha çok para kazanmak yerine, insanlara en uygun fiyata nasıl kesintisiz yayın sunabilirim kaygısına düşseydi, bu kadar çok insan yasa dışı yayınları tercih etmezdi. Gördüğüm kadarıyla beşerler en çok fiyat yüzünden yasa dışı yayınları tercih ediyorlar. Bence farklı bir yol deneyerek; hem izleyicinin, hem futbolun hem de devletin kazanacağı bir model geliştirmeleri daha uygun olacaktır. İnsanların tercihlerine yahut neyi nasıl izleyeceğine karar vermek bize nazaran yanlış bir bakış açısıdır. beIN SPORTS haricinde maç yayınlayan S Sports üzere birkaç kanalı da düşündüğümüz vakit beşerler fiyat ödemekten kaçınıyor.

Mustafa Taha: Ben bu işin maliyetinin aslında çok yüksek olduğunu, yayıncı kuruluş için göründüğü kadar kolay bir iş olmadığını düşünüyorum.

Onur Güler: Ligler, federasyonlar dünyanın her yerinde bütün bu geliri maksimize edebilmek. Bütün bu rekabetçi ihale süreçlerinde bütün bu hakların devredildiği tertiplerde olabildiğince fiyatı yükseltmeye çalışıyorlar. Biz aslında bu döngünün en başındayız. Biz baştan aslında saptanan Türkiye’de muhakkak bir bedel üzerinden yapılıyor. Bu sayı çok yüksek olduğu için bu faydalar silsilesi içerisinde kulüplere, bütün sonuncu tüketicilere inecek biçimde dizayn edilmesi gerektiği için fiyat çok yüksek. Aslında burada olabildiğince güçlü bir içeriği, en uygun fiyattan müşterilere sunabileceğimiz bir yapı buradaki yapı. O yüzden karlı bir operasyon değil o manada. Zira önceliğimiz erişilebilir hem içeriğin izlenmesi hem de tüketici noktasında bunun karşılanabilir olması gerekliliği yatıyor. O bile temel fiyat çok yüksek olduğu için tahminen yüksek geliyor olabilir.

Mehmet Demirkol: Futbolun iki temel ögesi var. Oyuncular ve seyirciler. Münasebetiyle bir eser ortaya koymanız gerekiyor. O eser de maç. En az pahalı olan bizde o. Ve o bedeli düşüren de şahsen kulüp yöneticileri. Eserin sahipleri, eserin makus olduğunu söylüyor. O yoğurt ekşi dersen, o yoğurdu kim alır? Eserin güvenilirliği, kalitesi uygun olduğu vakit beşerler masraflar. Ülkede, İngiltere’den sonra en yüksek sayıda Starbucks şubesi var. Hepsi para kazanıyor. Kıymetli değil mi oradaki kahve? Buradaki konu kalitedir. Yani yüksek kalite ile yayın kalitesi, çim kalitesi, hakem kalitesi, oyun kalitesi, oyuncunun kalitesi… Kulüplerin buna bakışı düzeldiği vakit her paraya satarsın.

Onur Günel: Yayıncı aslında buradaki malın kiracısı. Bu malın gerçek sahibi federasyon, kulüpler ve bütün bu futbol ekosistemi. Biz burada yalnızca ortaya konulan performansın daha büyük kitlelere ulaşılmasına imkan sağlıyoruz. O yüzden yayıncıya hata bulmak adil olmuyor.

Mehmet Demirkol: Benim teklifim; futbolu, Türkiye Ligi’ni federasyondan alıp, büsbütün Kulüpler Birliği’nin eline vermek. Malın sahibi olan Kulüpler Birliği’nin bu ligi yönetmesi ve bu markayı parlatması. Bu malın kıymetinin en azından eski düzeyine çıkarılması lazım. Yoksa kalkar sarfiyat. beIN; Çin’de, Amerika’da ve 45 ülkede yayın yapıyor. Ne olacak?

Onur Günel: Burada birden fazla atılması gereken adım var. Bunların başında bütün bu farkındalığın yaratılması var. Sonrasında bu farkındalık arttıkça hem devlet kurumlarının, kulüplerin hem federasyonun bu işe takviye vermesi kelam konusu olacak. Açıkça konuşmak gerekirse bu internet mevzuatı üzerinde olsun, ceza mevduatı, MASAK mevzuatı, bunun finansal tarafı üzerinde baktığınızda mesela yasa dışı bahisin geldiği noktayı takip ediyoruz. Yasa dışı bahis o adımı attı. Oradaki tertip bunu bir yere getirebildi. Yasa dışı yayıncılık konusunda muhakkak bu türlü bir şey söyleyemem. Alışılmış ki âlâ niyet beyanları her vakit var. Her vakit bu hususta konuşuluyor. Aksini söylemek ve yapmak mümkün olmayabilir bütün bu toplulukları göz önüne aldığınızda lakin yeniden de aksiyon gerekiyor. O aksiyon şimdiye kadar alınmış değil.

Korsan Yayıncı: İnternet var olduğu sürece ve tüm dünya bu işe dur demediği sürece bizce bu yasa dışı içerik işleri devam edecektir. Zira internetin hedefi bu. Aradığınız her içeriği bulacağınız tek adres internettir. Şahısların ziyanına olmayan her şey bizce yasa dışı değildir. Bu, büsbütün insanların tercihine bağlıdır. İster meşru izler, ister yasa dışı izler. Buna müdahale etmek bize nazaran yanlıştır. Yayıncı kuruluşlar daha uygun fiyatlarla insanları kazanmalıdır. Yayıncı kuruluşlar elbette tedbirler almaya devam etmelidir.

Mustafa Taha: Aşikâr bir oranda azaltılabiliyor ancak engellenemiyor. Amerikalı bir dijital yayın hakları avukatının dediği bir cümle var; “Siz bunu azaltmak istiyorsanız; maliyetlerinizin katlanmasını göz önüne alacaksınız ve izleyiciden daha az bir bedel talep edeceksiniz”. Fakat günümüz dünyasında bu çok mümkün değil. Bu işin muhakkak bir bedeli var. Her ne kadar izleyici bu bedelin yüksek olduğunu düşünse de; yayıncılar da bu bedeli talep etmek zorunda.

Mehmet Demirkol: Gerçek bir inisiyatif olsa, kesinlikle biz bunu engellemek istiyoruz dense; bu düzeylerde kaçak yayın olacağını düşünmüyorum Türkiye’de. Eserin bedelini yükselt, uygun denetle, yüksek bedel ver lakin asıl değerlisi tüketici ile üretici ortasında bir bağ kur ki beşerler “3 liraya bunu alıyorum fakat 10 lira verirsem benim kulübüm kazansın” diye düşünsün.

Onur Günel: İhale sayıları, yapılan o değerlemeler hepsi tam bir muhafazanın olduğu senaryo için geçerli. Bunun olmadığı noktada aşağı gidiyor. Yurt dışında gitmeye başladı. Acı lakin gerçek. O yüzden kesinlikle temel ihaleyi yapacak olan kuruluşların, bundan etkilenecek olan kulüplerin, bu bahsin gayretini vermeleri kaide. (BBC Türkçe)

 

PAYLAŞ

BİR CEVAP BIRAK